Het Aapje en de uil van de Minahasa

Het is een proces. Mijn eerste belandde op mijn rechterrib. Ik wilde het klein en privé houden, ik hoefde hiermee niet per se naar de buitenwereld te flexen. Je zou het alleen zien als je met mij naar het strand zou gaan of samen met mij onder de douche zou stoeien. Heul privé dus. Het idee voor mijn eerste ontstond op Bali, nadat ik mijn vader op 4 Maart 2016 had begraven in Tondano. ‘Anak spanggal’ noemde Maramis senior mij altijd. Het betekent ‘enige kind’ in Menadonees dialect. Ik wilde papa niet random herdenken met een ketting of een steen met zijn naam erin. Het werd ‘anak spanggal’ als kleine, intieme tattoo op mijn rechterzij, op een stukje ribbenkast om voor altijd bij me te dragen. Na pa’s overlijden dook ik in het voorjaar van 2016 the Interwebs op, verder en verder op zoek naar mijn roots. Op de Minahasa-site las ik meer over het wapen van de Minahasa. Samen met de verhalen van mijn Menadonese familie, groeide mijn patriotistische eilandgevoel. Dat groeiproces voelde als niet uit te leggen-zo-speciaal, I can tell you that allright.

Een kleine toelichting tussendoor want het kan confusing zijn als je topografie sucks en je bovendien denkt dat Noord-Sulawesi op de Noordpool ligt: Noord-Sulawesi (aka Noord-Celebes voor de ouwe kolonialen onder ons), is een van de 34 provincies van Indonesië. De hoofdstad van Noord-Sulawesi is Manado en daarom noemen we onszelf Menadonezen. De regio/streek op Noord-Sulawesi waar mijn ouders vandaan komen heet de Minahasa, dus noemen we onszelf ook wel ‘orang Minahasa’. Tondano, dat ook in de Minahasa ligt, is het geboortedorp van pa. Capisce?

Anyway. Dat groeiproces over mijn roots zette lekker door. Drie jaar later, in november van dit jaar, is de tweede gekomen. Het was een proces. Met een van mijn meest dierbare personen deelde ik deze zomer het verhaal van mijn vader, waar ik vandaan kom, mijn cultuur. We praatten over tattoos next level, over symboliek en speciale betekenissen. Over zijn cultuur, over mijn cultuur, mijn adat, zijn adat. Over rituelen vertaald naar eilandsymbolen die veel en veel verder gaan dan een blije dolfijn op je schouder. Ik dook volledig geïnspireerd door onze persoonlijke verhalen, weer in mijn eigen Minahasa-roots. Opnieuw zocht ik naar het wapen van de Minahasa op de site. Een burung manguni (wijze uil) gedragen op de krijgersleus van de Minahasa ‘I jayat usanti’ (ferm & krachtig). Gebiologeerd sloeg ik het wapen met een groots gevoel van trots en eerbiedigheid als plaatje op in mijn hoofd.

Man, wat raakte mij dit. Deze pinda die na het overlijden van haar pa, bij wijze van rouwverwerking, steeds verder onderzoekt naar wie ze is en waar ze vandaan komt. Een pattriotistisch proces dat groeide en groeide. Ik begon te denken aan een nieuwe, tweede tattoo, drie jaar na de eerste. Superkieskeurig als ik ben, vind ik maar een paar locaties op het lichaam sexy en waardig voor een permanent plaatje. Een sexywaardige plek voor een indrukwekkend plaatje met betekenis. Een plaatje dat alles zegt over mijn dna, mijn roots. Ik ging diep met het nadenkproces. Een enorm persoonlijk proces dat, drie jaar na de eerste, werkelijkheid is geworden.

Het wapen van de Minahasa, de regio waar ik, mijn ouders en voorouders vandaan komen, pronkt nu sinds een maand op de binnenkant van mijn rechteronderarm. Anderhalf uur had Amsterdamse tattookoning Fabian Manuputty nodig om ‘m te zetten. Een tijd waarin hij normaalgesproken een complete Maorisleeve rondom een biceps tattoëert. Om aan te geven hoe gedetailleerd en precies Fabian de burung manguni naar het origineel op mijn arm moest fiksen. Het is dan ook geen dolfijntje hè. Terwijl Fabian een partij inkt en naalden door mijn lederhuid ramde, vertelde hij over zijn opa die overleed toen Fabian 18 jaar oud was. Hét moment voor hem om in zijn Molukse roots te duiken. Het was mooi om verhalen over onze roots te delen. Net zoals ik al eerder in de zomer mijn verhaal had gedeeld met dierbare. Het proces klopte.
tattoo s

Nu kijk ik dagelijks naar mijn wijze uil, mijn burung manguni. Dit keer wél op een plek for everybody to see. Zodat, elke keer als iemand ernaar vraagt, ik met gepaste pattriotistische trots kan vertellen dat ik Minahasa-meisje ben. Glunderend en ‘bangga’ (= trots in het Indonesisch) loer ik nu dagelijks naar mijn fasung -Menadonees dialect voor iets dat mooi of knap is- tattoo. Ok, ok, hij is zo verschrikkelijk pretty dat ik er nu wél vaak mee flex (lees: met korte mouwen op kantoor lopen shinen al is het freaking winter) en heb ik natuurlijk allang gezorgd voor een paar vette Instadrips. All for the likes, all for the likes. Ik ben per slot van rekening een ijdel aapje, duh.

Mijn burung manguni is geland op mijn arm. Geland om voor altijd te blijven. I jayat usanti, I jayat usanti.

Voor C.

40 DAGEN 3 MAANDEN 1 WEEK

Mijn stiefvader is Balinees en dat zie ik als een kadootje. Omdat de Hindu-geïnspireerde rituelen boeiend zijn, de cultuur rijk en de ceremonies ontelbaar. Balinezen vieren leven en dood intens. Met 1000% inzet en toewijding. Mijn nichtje Ida Ayu Amira Krishanti Wijaya (roepnaam Mayra) vierde haar drie maanden oude bestaan op deze aardbol met een ceremonie zoals alleen Balinezen dat kunnen.
2016-04-11 01.32.08Met rituele handelingen die allemaal een betekenis hebben. Wilde best een College on Tour Bali Blog doen maar doe ik niet. Balinese rituelen zijn enorm ingewikkeld, dus go educate yourself zou ik zeggen. Met Google en de openbare bieb (bestaat die uhm eigenlijk nog?). Anyway. De familietempel stond dinsdag 5 april jl. vol offers, de priester volledig aan om Mayra te zegenen. Overal de geur van bedwelmende wierook en kruiden. De indringende mantra’s om de goden goedgemutst te houden. Familie en gasten die uit respect voor de ceremonie geruisloos rondtrippelden in de meest spectaculaire Balinese outfits. De smalle gangpaden tussen de klapstoeltjes als catwalk. Balinese ceremonies zijn hypnotiserend mooi. En darum zo verschrikkelijk vet dat ik dat als incrowder mag meemaken. Mayra is volgens de Balinese jaartelling nu iets meer dan 105 dagen (drie maanden x 35 dagen) mollig eh oud. En dat vierden we samen met de goden terecht uitbundig. Ohm Swastiastu.

Mijn vader is Menadonees. Een groter cadeau geef je me niet. Omdat de christelijk-geïnspireerde rituelen aandoenlijk en troostend zijn, het eten episch in volume en de kerkdiensten ontelbaar. Menadonezen vieren leven en dood superintens. Met 1000% inzet en onbaatzuchtige gemeenschapszin. En met Jezus. 2016-04-11 01.31.39Op zaterdag 9 april jl. vierden we het feit dat Frans Bernhard Maramis precies 40 dagen is overleden. Het voorste deel van het ouderlijk huis gevuld met familie en vrienden die de beste nummers uit het kerkrepertoire trokken. Pa’s lievelingsliedjes als speciale verzoeknummers. Veranda en binnenplaats getweakt naar de Minahasa gaarkeuken waar de schalen met voedsel al dampend en geurend klaarstonden om geattacked te worden. Liedjes zingen voor Jezus vergt namelijk enorm veel energie (althans, dat zeg ik op basis van observatie. Ik ben de outsider die het Indische kerkrepertoire niet kent. Alles is lipsync. Sollie pa). Mijn vader is nu meer dan 40 dagen overleden. En we herdachten hem in vol ornaat zoals het hem toekwam. We herdachten hem groots (mét karaokebacchanaal na afloop). Praise the Lord.

Mijn tattoo is nu een kleine week oud. Een cadeautje voor mezelf. Omdat ik, Donna Ramona Ingrid Maramis een Willy Wortel-moment kreeg tijdens een van de intense momenten hier in Indonesië. Het kwam voorbij in de afgelopen maand waarin ik in een achtbaan van verlies, verdriet, troost en dankbaarheid heb gezeten (en nog steeds zit). Anak spanggal betekent enig kind, one and only child in het Tondanees. ‘Jij bent toch papa’s anak spanggal, wie anders?’ Pa liet nooit na mij dit te melden (inderdaad, altijd alsof ik het voor het eerst hoorde). 2016-04-11 01.30.51Dus besloot ik op woensdag 6 april jl. bij de beste Balinese tattooboer op de pijnbank te gaan liggen en mijn rechterzijrib te doneren voor Koosnaampje Forever. Om blijvend te vieren wat hij in leven mij heeft bijgebracht en meegegeven. Voor wat hij na zijn leven heeft losgemaakt en teweeg heeft gebracht. Ik eer je pa. Als schrijver met liefde voor het geschreven woord, eer ik je. Met de woorden anak spanggal op mijn rechterzij. Right and forever by my side.#fransbernhardbedankt